मध्य रातमा ट्रिरिङ...ट्रिरिङ... फोनको घण्टी बज्यो । दिनभरको थकाइले चूर भएर मस्त निन्द्रामा परेको किरणका लागि त त्यो बमको धमाका जस्तै लाग्यो । मनमा धेरै आशङकाहरूले परेड खेल्न थाले । हुन पनि सुखको खेती गर्न परदेशमा बसेको बिचरो किरणका लागि मध्य रातमा बजेका हरेक घण्टीले अशुभ समाचार मात्र सुनाउादै आएका छन ।

दशक बितिसक्यो किरण लाहुरे बनेको । निम्न वर्गीय परिवारमा सानै छादा बाबु गुमाएको किरणले आवश्यक शिक्षा पाउन सकेन । परिवारको जेठो छोरो थियो ऊ— तीन भाइ र दुई बहिनीहरूको शिक्षा, विवाह अनि विधवा आमाको रेखदेखमा भएको जग्गाजमिन केही बेच्यो त केही जमिनदारकोमा चर्को ब्याजमा धितो राखेको थियो । जागिर खोज्ने प्रयास शिक्षाको अभावमा सफल भएन । भारतीय र बेलाइती पल्टनमा कोसिस गर्‍यो, सफल भएन । हुर्कंदै गरेका दुई सन्तानको खर्च पनि बढदै थियो । पहुाच, सिफारिस, कोसेली केही पनि जुटाउन नसक्ने किरणका मनमा भविष्यमा सुख पाउने र वर्तमानको माग पूरा गर्ने एउटै मात्र उपाय विदेश गएर मजदुरी गर्न जुर्‍यो ।

निक्कै प्रयासपछि बल्ल अरबमा एउटा काम मिलेको थियो— भेडाका बथानसित लाप्पा खेल्दाखेल्दै दशक बितेको उसलाई पत्तै भएन । तर उसको शारीरिक, मानसिक र पारिवारिक अवस्थामा आएको उथलपुथलले भने किरणको जीवनले धेरै सुनामी पार गरिसकेको छ । धेरै आाधीका धक्काले किरणका आासु सुकाइसकेको छ । कमजोर, शिथिल अनि नीरस किरण कसैको आशाको त्यान्द्रो मात्र भए पनि ऊ आफ्नै लागि आशावादी छैन । समयान्तरले उसका सपनाहरू बदलिएका छन । उसका बाटाहरू भत्किसकेका छन, उसको गन्तव्य अन्धकारतर्फ धकेलिएको छ ।

यो घण्टीले पनि अशुभ समाचार नै लिएर आएको त होला नि ! उसमा फोन उठाउने चाहना रहेन । बरु प्रत्येक घण्टीसागै ऊ अतीतमा फर्कियो ।

लाहुर हिाडेको तेस्रो वर्षको एक रात बजेको घण्टीसागै ‘घरको फोन आयो’ भनेर खुसीले उफ्रेर फोन उठाएको मात्र के थियो उताबाट किरणकी आमाले रुादै सुनाइन— जीवनमा सागै बााच्ने सागै मर्ने बाचासहित सिन्दुर लाएकी किरणकी पत्नी सीताले किरणसित अब आशाभरोसा नरहेको भन्दै दुई नाबालक बच्चालाई सासूको जिम्मा लगाएर सुख खोज्न अर्कै पुरुषको हात समाती हिाडेको समाचार सुनाएकी थिइन । त्यो रात पहिलो चोटि विदेशमा खुबै रोएको थियो किरण । उनीहरूकै सुख खोज्न आफ्नो जवानी धितो राखी मुग्लान पसेको किरणको भक्कानो छुटेको थियो त्यो रात । त्यसपछिका दिनहरू न निन्द्रा न भोकमा बित्तै गएका थिए । चााडै घर फर्कने विचारले किरण अधिक काममा खटन थालेकाले कमजोर बन्दै गएको थियो ।

Read more...

तपतप आासुका ढिका खस्न थाल्छन, किरण आफैलाई प्रश्न गर्छ— ‘धत, के भएको होला मलाई ? यस्तो सामान्य कुरामा पनि भावुक हुने र आासु नै टप्कने गरी ? अरूले सुने भने गलल्ल हाास्न बेर छैन ।’ फेरि सोच्छ— ‘ल म त एकछिन भावुक भएर आासु झारो वा एकछिनका लागि म बहुलाएा रे तर यी साकेको (परम्परागत जापानी रक्सी) गिलास, फल, फूलका गुच्छा चढाएर झुक्दै श्रद्धासुमन व्यक्त गर्ने जापानीहरूलाई के भन्ने ?’ किरण आासु रोक्न मनलाई अन्तै दौडाउन चाहन्छ तर सक्दैन । ऊ एकैछिन लामो श्वास फेरेर मनलाई स्थिर बनाउन खोज्छ तर उसको दृष्टि एकोहोरो त्यही सालिकमाथि बस्छ ।
जापानको राजधानी टोक्योको पश्चिमी भागको केन्द्रबिन्दु सिबुया स्टसन वा उत्तरी ढाका अर्थात जापानको प्रसिद्ध ‘हाचिको पार्क’ मानव संवेदनशीलताको एक अनुपम उदाहरण बनेको स्थान जहाा पुगेपछि त्यो हाचिकोको सालिक र त्यसमाथि जापानी नागरिकको श्रद्धालाई एकछिन सोच्ने हो भने भावविह्वल नहुने मानव को होला ? आखिर किरण पनि त यही समाजको एउटा पात्र हो— भावनामा बहकियो । रोक्दारोक्दै उसका दुवै आाखा रसाएर टप्किन थाले । बगलीबाट रुमाल निकालेर आाखा पुछन थाल्यो ।
किरण टोक्यो पुगेको दुई हप्ता मात्र भएको थियो । घुम्ने क्रममा समय बिताउन दैनिक एक पटक पुग्ने गथ्र्यो हाचिको पार्क । किरण हुर्केको समाज र जापानी समाजमा अकल्पनीय भिन्नता थियो— कहाा आफ्नो कारणले अरूले दु:ख नपाओस भन्ने महानता कहाा अरूलाई दु:ख दिएर रमाउने निकृष्टता ! जापानीहरूको बोल्ने मिठास, सहयोगी भावना अनि कोमल हृदय देख्दा लाग्थ्यो— हामी त २ सय ११ वर्ष पुरानो अवस्था र सोचमै छौा वा प्रचीन मानवबस्तीमै छौा । कहाा मानवीय संवेदनशीलताको बीउ खोज्नुपर्ने समाज कहाा संवेदनशीलताको विशाल महासागर ? कहाा सामन्ती सोचको बूढो वृक्ष ? कहाा मानवीय मूल्य र मान्यताको अग्लो शिखर ?
किरणको मन बारम्बार त्यही सालिकवरिपरि घुमिरह्यो । चढाएको भेटी, फल, फूलका गुच्छा, साकेको गिलास देखेर किरण अचम्मित भयो । न त त्यो कुनै चाडपर्व थियो न त कुनै विशेष दिन ! मनका धनी जापानीहरू त्यो हाचिकोको अदभुत व्यवहारदेखि भावविह्वल भएर कसलाई कहिले अनुकूल हुन्छ त्यही समय श्रद्धासुमन चढाउने गर्दा रहेछन । अझ मज्जा भनौा कि गम्भीर कुरो त के भने त्यसरी चढाएको फल, साके अनि खानाबाट त्यहाा वरिपरि बस्ने केही घरबारविहीन जापानीहरूका लागि गुजारा गर्ने स्रोत बनेको छ त्यो सालिक ।

Read more...

नयाँ बर्षको सुरुवात संगै नयाँ शैक्षिक शत्रको पनि सुरुवात भएको छ । शहर होस या गाँऊ, निजि होस या सरकारी विद्यालय नै किन नहोस । सबै विद्यालयहरु यतिबेला धमाधम विद्यार्थी भर्ना अभियान जुटेका छन । अभिभावकहरु पनि आफ्ना बालबालिकाहरुलाई कस्तो शिक्षा दिने र कहाँ पढाउने भनेर विद्यालय छनौट गर्न ब्यस्त छन । यो समय भनेको आफ्ना साना साना नानिबाबुहरुलाई विद्यालयको कक्षाकोठासम्म पाईला टेकाउने सुनौलो अवसर पनि हो । अहिलेको समय कहिल्य विद्यालय नदेखेका साना नानिबाबुहरुलाई शिशु कक्षमा भर्ना गरी बालबालिकाहरुमा शैक्षिक वातावरण तयार गर्ने मौसम हो ।

विज्ञान र प्रविधिको आमुल परिवर्तन संगै शिक्षा क्षेत्रको पनि परिवर्तन हुन उतिकै जरुरत छ । विद्यालयहरुले समयसापेक्ष रुपमा शिक्षण विधि र शिक्षण सिकाई क्रियाकलापहरु संचालन गरी बालबालिकाहरुमा रहेको अन्तरनिहित क्षमताको विकास गराउन सक्नु पर्छ । सिकाईको पहिलो जग नै पाठशाला अर्थात विद्यालय भएकाले विद्यालयबाट बालबालिकाहरुले भविष्यको बाटो तय गर्दछन । त्यसैले बालबालिकाहरुलाई सानैदेखी नै गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्नु अभिभावकको दायित्व हो ।

आजकाल गुणसतरीय शिक्षा प्रदान गर्ने बहानामा शिक्षा क्षेत्र दिनानुदिन महंगिदै गएको छ । जनमानसमा पनि महंगो भनेकै गुणस्तर हो भन्ने आम विश्वास रहेको पाईन्छ । महंगो शुल्क तिर्दैमा विद्यार्थीको पढाई पनि राम्रो हुन्छ भन्ने छैन । कतिपय अभिभावकहरुमा धेरै पैसा तिरर आफ्ना छोराछोरीहरुलाई विद्यालय भर्ना गरिदियो भने उनीहरुको पढाई पनि रामे हुन्छ भन्ने सोचाई रहेको पाईन्छ । बुझेर होस वा नबुझेर होस अभिभावकहरुले अभिभावकहरुले आफ्नो छोराछोरीको पढाईकै लागि भनेर खाई नखाई गरेर भए पनि पैसाको खोलो बगाएका छन । धेरै अभिभावकहरले त ऋण गरेरै भए पनि छोराछोरीको शिक्षा दिक्षा नाममा आफ्नो क्षमता भन्दा गरुङ्गो भारी बोक्ने गरेका छन । यसो त कतिपय अभिभावकहरुले छोराछोरी राम्रो शिक्षा दिक्षा दिन सके उनीहरुको भविष्य पनि उज्वल हुन्छ भनेर आफ्नो कमाई र आम्दानीको अधिकाशं रकम छोराछोरीकै शिक्षा दिक्षामा खर्चिएका छन भने कतिपयले अरुको देखासिखी र छर छिमेकलाई देखाउनकै लागि भए पनि धेरै खर्च गरेका छन ।

Read more...

हसेरै बिदा गर्छु भन्थे तिमीलाई
तर मुस्कान कतै डेरा सर्यो ||
रोक्छु भन्थे यी मनभित्र मडारिएका बादललाई
तर आशु बनी बर्सिदियो ||

हुन त थियो बिछोड मात्र दुइदिनको
तर जन्मौजन्मको जस्तो भान भयो ||
यो जुनेली रात तिम्रो साथ बिनाको
मलाई त केवल औसीँ आभास भयो ||

मिठा थिए ती गीतका धुनहरु
तर तिम्रो साथ बिना झर्कोलाग्दो रह्यो ||
चलिरहेका थिए यी दिन र रातका पलहरु
मलाई त केवल कछुवाको चालमा भागदोरह्यो ||

सुबाशयुक्त थिए ति फुलका सुगन्ध पनि
तिमी नहुँदा ति कतै बिलाएझैभयो ||
मान्छेहरुको हुलमा पनि
म भित्रको मन आजफेरी एक्लोभयो ||

Read more...

न जाऊ अहिले सुन्दरी, रात सुनसान छन
जता ततै जलिरहेको, बाटो भरी चिहान छन

एक्लै तिमी कता जान्छौ, शहर मातीने बेला
भालाद्मिको भेषमा, डुलीरहेको बेइमान छन

फूल रोजी हिड्छन सधै, गली गली ती रातमा
मित्रहरुको रुपमा, भंवराहरु शैतान छन

एक छीन यही बसी, पिडा मेरो हलुको गर
छाती भरी निष्ठुरीले, कोरेका निशान छन

अँध्यारो रातमा तिमी, कता कता हराउला
आज बस यतै यहाँ, बॉस बस्ने मकान छन

Page 1 of 350

QR code for this page
QRCODE -

English Articles

Latest Comments